Kiedy odrzucić spadek?

Są sytuacje, gdy spadkobiercy odrzucają spadek. Najczęściej wynika to z dwóch powodów: albo spadkobierca chce przekazać spadek pozostałym spadkobiercom albo chce uniknąć spłacania długów spadkodawcy przekazanych razem ze spadkiem. Wraz z odrzuceniem spadku spadkobierca nie dziedziczy ani majątku spadkodawcy ani jego długów. Jeśli jednak spadkobierca, który dziedziczy ustawowo spadek odrzuca go, wtedy w jego miejsce wchodzą jego dzieci – dotyczy to spadkobierców, którzy są zstępnymi (dziećmi/wnukami it.) lub rodzeństwem zmarłego spadkodawcy.

Spadek można odrzucić w ciągu sześciu miesięcy od momentu, gdy spadkobierca dowie się o swoim prawie do spadku. Aby odrzucić spadek, należy złożyć odpowiednie oświadczenie o odrzuceniu spadku w sądzie rejonowym właściwym dla miejsca zamieszkania lub pobytu albo u notariusza. Wtedy spadkobierca zostanie formalnie uznany za osobę, która nie dożyła otwarcia spadku. Spadkobierca musi pamiętać, że nawet jeśli pozbędzie się spadku i długów spadkodawcy, w jego miejsce wejdą jego dzieci i to one będą musiały borykać się z kłopotliwym spadkiem. Wtedy również dzieci muszą odrzucić spadek. Długi dziedziczone są także przez innych spadkobierców ustawowych, których kolejność określają przepisy prawa spadkowego. Najważniejszą kwestią jest złożenie oświadczenia o odrzuceniu spadku w okresie sześciu miesięcy. Jeśli dana osoba takiego oświadczenia nie złoży, staje się spadkobiercą.

Jeśli wszyscy spadkobiercy określeni w przepisach prawa spadkowego odrzucą spadek, przechodzi on wtedy wraz z długami na rzecz gminy ostatniego miejsca zamieszkania zmarłego spadkodawcy lub na rzecz skarbu państwa. Wierzyciele spadkobiercy natomiast mogą żądać przed sądem uznania odrzucenia spadku za bezskuteczne. Dzieje się tak, jeśli spadkobierca odrzuca spadek po to, by jego wierzyciele nie mogli zaspokoić swoich roszczeń z odziedziczonego majątku.

W oświadczeniu o odrzuceniu spadku spadkobierca wpisuje swoje dane i oświadcza, iż odrzuca w całości spadek po zmarłym spadkodawcy w określonym dniu. Należy do oświadczenia dołączyć akt zgonu spadkodawcy, trzeba również zamieścić w nim informacje o wszystkich spadkobiercach, ich miejsca zamieszkania i stopień pokrewieństwa. Jeżeli spadkobierca składa takie oświadczenie na piśmie, to jego podpis musi być poświadczony notarialnie. Koszt złożenia takiego oświadczenia wynosi 50 złotych.

Przed pełną odpowiedzialnością za długi spadkowe w przypadku braku oświadczenia o odrzuceniu spadku chroniona jest zawsze osoba nie mająca pełnej zdolności do czynności prawnej (niepełnoletnia), osoba co do której istnieje podstawa do jej całkowitego ubezwłasnowolnienia oraz osoby prawne, których milczenie wywoła sutek w postaci przyjęcia spadku z tzw. dobrodziejstwem inwentarza.